به گزارش پایگاه اطلاع رسانی احناف خواف، مولوی محمد میراحمدی در مراسم نماز جمعه ۱۲ تیرماه ۱۴۰۵ اهل سنت شهر خواف، با تلاوت آیه (إِنَّمَا يَعْمُرُ مَسَاجِدَ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ) پیرامون موضوع نقش مسجد در آموزش قرآن، تربیت دینی و اصلاح خانواده و جامعه به ایراد سخن پرداخت.
مدرس حوزه علمیه احمدیه تربت جام در آغاز سخن بیان داشت: خدای متعال برای هدایت انسانها و جنها قرآن کریم را نازل فرموده است. در روزگاری که عصر علم و دانش نامیده میشود، بزرگترین معجزه الهی، یعنی قرآن، در اختیار بشر قرار دارد. ایمان به قرآن، عمل به دستورات آن و بهرهگیری از هدایتش، وظیفه هر انسان است. امروزه هر جا که بنگریم، مردم از مشکلات، سختیها و گرفتاریهای زندگی سخن میگویند؛ مشکلاتی که بسیاری از آنها برای یک مسلمانِ پایبند به دین، قابل حل است. علت این نابسامانیها چیست؟ چرا انسان در تربیت فرزند، اداره خانواده و حضور در جامعه با مشکل روبهرو میشود؟ راهحل قرآن برای این مشکلات چیست؟
سخنران نماز جمعه خواف ادامه داد: پاسخ قرآن در آیهای است که تلاوت شد: «إِنَّمَا يَعْمُرُ مَسَاجِدَ اللَّهِ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ»؛ آبادکنندگان واقعی مساجد، مؤمنان به خدا هستند. سنت پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوسلم، تفسیر عملی قرآن است؛ ازاینرو باید ببینیم رسول خدا صلیاللهعلیهوسلم این آیه را چگونه تفسیر کردهاند. تفسیر علما بر پایه علوم مختلفی مانند صرف، نحو، معانی، بیان و دیگر علوم اسلامی است، اما تفسیر پیامبر صلیاللهعلیهوسلم، کاملترین و معتبرترین تفسیر قرآن به شمار میآید.
مولوی میراحمدی افزود: با مراجعه به کتابهای حدیث، بهویژه صحیح بخاری، میبینیم که امام بخاری رحمهالله در تفسیر این آیه، بابی با عنوان «همکاری در ساخت مسجد» آورده است. در این باب، احادیثی درباره اهمیت ساخت و آبادانی مسجد نقل شده است؛ از جمله اینکه حضرت عثمان رضیاللهعنه هنگام توسعه مسجد نبوی، از بهترین مصالح استفاده کردند و این عمل را با حدیث پیامبر صلیاللهعلیهوسلم استدلال نمودند که:«هر کس برای رضای خدا مسجدی بنا کند، خداوند در بهشت خانهای بهتر برای او بنا خواهد کرد.» از این حدیث روشن میشود که ساخت مسجد و مشارکت در آن، از بزرگترین اعمال صالح است و هر مسلمانی، به اندازه توان خود، باید در این کار خیر سهیم باشد.
وی ادامه داد: آبادانی مسجد تنها به ساختن دیوارها، سقف و ظاهر آن نیست. حقیقت آبادانی مسجد، به اعمالی است که در آن انجام میشود؛ عبادت، ذکر خدا، آموزش قرآن، تعلیم احکام دین و تربیت مسلمانان، روح و حقیقت مسجد را شکل میدهد. ارزش مسجد به معنویت و عبادتی است که در آن جریان دارد، نه صرفاً به ساختمان آن. در کتابهای حدیث، حتی آداب حضور در مسجد نیز با دقت بیان شده است؛ زیرا مسجد، مرکز تعلیم و تربیت اسلامی و جایگاه آموزش همه احکام و آداب دین است. مسجد، محل یادگیری، آموزش و پرورش انسانهای مؤمن است و این همان رسالتی است که پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوسلم بر عهده داشتند. مدرس حوزه علمیه احمدیه تربت جام بیان داشت: رسول اکرم صلیاللهعلیهوسلم برای این مبعوث شدند که قرآن، یعنی کلام خداوند، را به انسانها تعلیم دهند. جایگاه اصلی این تعلیم، مسجد است. خداوند پیامبر را فرستاد تا هم الفاظ قرآن و هم معانی آن را به مردم بیاموزد. حتی اگر کسی عربزبان باشد، نمیتواند قرآن را بدون آموزش پیامبر صلیاللهعلیهوسلم به درستی فرا بگیرد. بزرگترین صحابه، همچون حضرت ابوبکر صدیق رضیاللهعنه نیز قرآن را از رسول خدا صلیاللهعلیهوسلم آموختند؛ زیرا فهم صحیح قرآن تنها از طریق تعلیم پیامبر امکانپذیر است.
سخنران نماز جمعه خواف گفت: رسالت دیگر پیامبر صلیاللهعلیهوسلم، آموزش معانی و احکام قرآن بود. امروز نیز این وظیفه بر عهده علما و مراکز دینی است. هرچند در بسیاری از مساجد، آموزش قرآن، نماز و عقاید انجام میشود، اما این مقدار کافی نیست. همانگونه که مساجد باید از نظر ساختمان و تعداد به اندازهای باشند که هیچ مسلمانی برای حضور در نماز با مشکل مواجه نشود، از نظر علمی و معنوی نیز باید به اندازه کافی آباد باشند. مسجد باید مرکز آموزش قرآن، حدیث، احکام و تربیت اسلامی باشد. متأسفانه این جنبه از آبادانی مساجد در بسیاری از موارد کمرنگ شده و به همین دلیل، بسیاری از مردم حتی از نیاز واقعی خود به آموزش دین آگاه نیستند.
وی خاطر نشان کرد: هرگاه مسائل دینی، مانند احکام خانواده، ازدواج و طلاق، بهدرستی برای مردم بیان میشود، استقبال گسترده آنان نشان میدهد که جامعه تشنه یادگیری معارف دین است. سیره پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوسلم بهترین الگوی زندگی خانوادگی است. نخستین یاور رسول خدا صلیاللهعلیهوسلم در آغاز رسالت، حضرت خدیجه رضیاللهعنها بود و زندگی پیامبر سرشار از محبت، احترام و حسن معاشرت با همسرانشان بود. این همان فرهنگی است که اسلام به خانوادهها آموزش میدهد. در مقابل، بسیاری از رفتارهایی که امروزه در خانوادهها رواج یافته، مانند سوءظن، بیاعتمادی و تأثیرپذیری از فرهنگهای بیگانه، هیچ ریشهای در تعالیم اسلام ندارد. متأسفانه برخی از این رفتارها از طریق فضای مجازی و فرهنگهای وارداتی وارد زندگی مسلمانان شده و آرامش خانوادهها را از بین برده است.
مولوی میراحمدی افزود: قرآن کریم، حضرت یوسف علیهالسلام را به عنوان الگوی «محسنین» معرفی میکند و میفرماید: ﴿كَذَلِكَ نَجْزِي الْمُحْسِنِينَ﴾؛ «اینگونه نیکوکاران را پاداش میدهیم.» بسیاری از ما خود را نیکوکار میدانیم، اما معیار نیکوکاری، آن چیزی است که خداوند معرفی کرده است، نه آنچه انسان درباره خود تصور میکند. حضرت یوسف علیهالسلام نمونه کامل ایمان، پاکدامنی، تقوا و استقامت بود و خداوند او را به عنوان الگوی نیکوکاران معرفی کرده است. بنابراین، اگر انسان میخواهد به مقام احسان برسد، باید معیارهای الهی را بشناسد و زندگی خود را بر اساس قرآن و سنت پیامبر صلیاللهعلیهوسلم تنظیم کند. مدرس حوزه علمیه احمدیه تربت حام گفت: خداوند متعال در داستان حضرت یوسف علیهالسلام میفرماید: ﴿وَرَاوَدَتْهُ الَّتِي هُوَ فِي بَيْتِهَا عَنْ نَفْسِهِ﴾؛ زنی که حضرت یوسف در خانه او زندگی میکرد، او را به گناه فراخواند. این صحنه، یکی از سختترین آزمونهای زندگی یک انسان بود؛ آزمونی که هر انسانی، حتی در سنین بالا، ممکن است در آن بلغزد. اما حضرت یوسف علیهالسلام با ایمان، تقوا و خداترسی، خود را از گناه حفظ کرد و به همین سبب، خداوند او را در شمار محسنین قرار داد.
وی در ادامه گفت: سؤال اینجاست که چرا نقشه زلیخا در گمراه کردن حضرت یوسف علیهالسلام اثر نکرد، اما امروز بسیاری از افراد با کوچکترین تبلیغ، سخن یا محتوای فضای مجازی دچار انحراف میشوند؟ چرا به والدین سفارش میشود که فرزندان خود را تربیت کنند، اما در عمل با مشکلات فراوانی روبهرو هستند؟ پاسخ روشن است؛ دینی که در اختیار ماست، کاملترین دین، پیامبر ما صلیاللهعلیهوسلم برترین پیامبران و تعلیمات ایشان بهترین تعلیمات است؛ اما این معارف باید در مسجد آموخته شود. متأسفانه امروز، هم تعداد مساجد و مراکز آموزشی دینی در برخی مناطق پاسخگوی نیاز جامعه نیست و هم آن آبادانی معنوی که بزرگان دین، از جمله امام بخاری رحمهالله، بر آن تأکید کردهاند، در برخی جاها کمرنگ شده است.
سخنران نماز جمعه خواف تصریح کرد: یکی از بزرگترین مشکلات، دوری از قرآن کریم است. پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوسلم از مهجور ماندن قرآن شکایت فرمودهاند. مهجوریت قرآن تنها به معنای انکار آن نیست؛ بلکه هر کس قرآن را نیاموزد، یا تنها الفاظ آن را بداند و از معانی آن بیخبر باشد، یا معانی آن را بداند اما به آن عمل نکند، به اندازه کوتاهی خود، قرآن را مهجور قرار داده است. بنابراین، یادگیری قرآن تنها به صحیح خواندن آن محدود نمیشود؛ بلکه باید الفاظ، معانی و دستورات آن را فرا گرفت و در زندگی به کار بست. صحابه رضیاللهعنهم نیز قرآن را همینگونه از رسول خدا صلیاللهعلیهوسلم آموختند؛ ازاینرو هر جا قدم گذاشتند، نور اسلام و هدایت را با خود بردند. مسلمان واقعی همچون چراغی است که نور ایمان را با خود حمل میکند و هر جا حضور یابد، باید آثار هدایت، اخلاق و ایمان در آنجا نمایان شود. اما اگر پدر و مادری خود با معارف قرآن و سنت آشنا نباشند، چگونه میتوانند فرزندانی شایسته تربیت کنند؟ بسیاری از مشکلات تربیتی و خانوادگی، ریشه در کمرنگ شدن آموزشهای دینی دارد.
وی ادامه داد: از همین رو، امام بخاری رحمهالله در بحث «آبادانی مسجد» تنها به ساختن بنای مسجد اکتفا نمیکند، بلکه آبادانی حقیقی مسجد را در گسترش علم، تعلیم احکام و تربیت اسلامی میداند. رسول خدا صلیاللهعلیهوسلم نیز همه احکام مورد نیاز مردم، از عبادات گرفته تا معاملات، را در مسجد آموزش میدادند؛ زیرا مسجد، مرکز تعلیم و تربیت امت اسلامی است. اگر امروز ضعفهایی در تربیت فرزندان، روابط خانوادگی و رفتارهای اجتماعی مشاهده میشود، یکی از مهمترین عوامل آن، کمرنگ شدن آموزشهای دینی در مساجد است. اسلام به ما میآموزد که در هیچ حالی از یاد خدا غافل نباشیم؛ چه در نماز، چه هنگام رانندگی، چه در محیط کار، چه در طبابت و چه در هر مسئولیت دیگری. مسلمان باید در هر لحظه بداند که حکم خدا درباره کار او چیست و زندگی خود را بر اساس آن تنظیم کند. مولوی میراحمدی بیان داشت: مسلمان در هیچ حالی نباید خداوند متعال را فراموش کند. هر کس باید احکام شرعی مربوط به زندگی و مسئولیت خود را بشناسد و به آنها عمل کند. اما اگر ما حتی در نماز، که بزرگترین جلوه ارتباط با خداست، دچار غفلت میشویم، چگونه انتظار داریم در دیگر عرصههای زندگی همواره خدا را به یاد داشته باشیم؟
مولوی میراحمدی گفت: یاد خدا تنها به ذکر زبانی محدود نیست؛ بلکه به این معناست که در هر تصمیم و هر عملی، رضایت خداوند را معیار قرار دهیم. اگر میخواهیم سخنی بگوییم، باید بیندیشیم که آیا خداوند از این سخن راضی است یا نه. اگر میخواهیم به سخنی گوش دهیم، باید ببینیم شنیدن آن مورد رضایت پروردگار هست یا خیر. انسان مؤمن بر اساس خواستههای نفس عمل نمیکند، بلکه خواسته خداوند را بر خواسته خود مقدم میدارد. بندگی خدا یعنی اینکه انسان خود را مقید به فرمان الهی بداند و همواره در اندیشه جلب رضایت پروردگار باشد.
مدرس حوزه علمیه احمدیه تریت جاو گفت: خداوند متعال میفرماید: ﴿فَاعْلَمْ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ﴾؛ نخست فرمود: «بدان.» یعنی پیش از هر چیز، علم و آگاهی لازم است. تا انسان حقیقت «لا إله إلا الله» و لوازم آن را نشناسد، نمیتواند به درستی بر اساس آن زندگی کند. این علم و آگاهی، در مسجدی به دست میآید که مرکز تعلیم، تربیت و آموزش احکام الهی باشد. البته منظور از تعلیم، چند دقیقه سخن گفتن یا بیان چند مسئله محدود نیست؛ بلکه اسلام میخواهد انسان در همه شئون زندگی، حکم خدا را بداند. همانگونه که نماز و روزه احکام ویژه خود را دارند، هر شغل و هر مسئولیتی نیز احکام خاص خود را دارد. پزشک باید احکام شرعی مربوط به حرفه خود را بداند، مهندس، کارگر، کشاورز، بازرگان و همه افراد جامعه نیز باید احکام مربوط به کار و زندگی خود را فرا بگیرند و بر اساس آن عمل کنند.
سخنران نماز جمعه خواف ادامه داد: فقه اسلامی نیز بر همین اساس تنظیم شده است. بخشی از آن به عبادات، بخشی به مسائل خانواده و بخش بزرگی از آن به معاملات، روابط اجتماعی و دیگر مسائل زندگی اختصاص دارد. بنابراین، فقه تنها مجموعهای از احکام عبادات نیست، بلکه برنامهای جامع برای همه ابعاد زندگی انسان است. این احکام باید برای مسلمان به «ملکه» تبدیل شود؛ یعنی آنچنان با آنها مأنوس باشد که در هر موقعیتی، بدون سردرگمی بداند وظیفه شرعی او چیست. همانگونه که انسان بدون تأمل به زبان مادری خود سخن میگوید، باید احکام شریعت نیز در زندگی او حضور دائمی داشته باشد و عمل به آن برایش آسان و طبیعی شود.
وی خاطر نشان کرد: چنین تربیتی تنها در مسجدی تحقق مییابد که حقیقتاً آباد باشد. آبادانی مسجد تنها به ساختمان زیبا و امکانات ظاهری آن نیست؛ بلکه آبادانی حقیقی، به گسترش علم، آموزش احکام، تعلیم قرآن و سنت و تربیت انسانهای مؤمن است. هر اندازه این جنبه از مسجد کمرنگ شود، جامعه نیز به همان اندازه از معارف دینی فاصله خواهد گرفت. یکی از نشانههای این فاصله، غفلت از خدا حتی در نماز است. وقتی انسان در حال نماز، حضور قلب و یاد خدا را از دست میدهد، طبیعی است که در سایر عرصههای زندگی نیز بیشتر دچار غفلت شود. نتیجه چنین غفلتی، ضعف در تربیت فرزندان، افزایش آسیبهای اجتماعی و فراهم شدن زمینه فریب خوردن افراد در برابر تبلیغات و شبهات خواهد بود.
مولوی میراحمدی گفت: ازاینرو، لازم است مساجد بار دیگر به جایگاه اصلی خود، یعنی مرکز تعلیم، تربیت و هدایت جامعه، بازگردند و معارف قرآن و سنت بهگونهای آموزش داده شود که آثار آن در رفتار، اخلاق و سبک زندگی مسلمانان آشکار گردد؛ همانگونه که در داستان حضرت یوسف علیهالسلام، پیام اصلی حفظ ایمان، پاکدامنی و استقامت در برابر وسوسهها به روشنی بیان شده است. مولوی میراحمدی افزود: حضرت یوسف علیهالسلام در اوج جوانی، زمانی که حدود بیست سال داشت، در برابر یکی از سختترین آزمونهای زندگی قرار گرفت؛ اما با ایمان و تقوا، پاکدامنی خود را حفظ کرد. این همان درسی است که قرآن کریم به جوانان مسلمان میآموزد؛ جوان نیز باید در برابر وسوسهها و گناهان، از ایمان خود پاسداری کند و راه حضرت یوسف علیهالسلام را در پیش گیرد.
مدرس حوزه علمیه احمدیه تربت جام گفت: امروز برخی از افزایش طلاق، اختلافات خانوادگی و مشکلات اجتماعی گلایه میکنند؛ اما اگر زندگی ما بر اساس سنت رسول خدا صلیاللهعلیهوسلم باشد، بسیاری از این مشکلات پدید نخواهد آمد. مقصود از پیروی از پیامبر این نیست که کسی به مقام ایشان برسد؛ زیرا پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوسلم برترین پیامبران الهی هستند و هیچکس به مقام ایشان نمیرسد. مقصود این است که در اخلاق، خانواده، معاشرت و شیوه زندگی، از سنت آن حضرت پیروی کنیم.
سخنران نماز جمعه خواف تصریح کرد: اسلام در همه زمینههای زندگی برنامه دارد؛ از احترام به پدر و مادر و استاد گرفته تا رعایت حقوق همسایه. پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوسلم فرمودند که جبرئیل علیهالسلام آنقدر درباره حق همسایه سفارش کرد که گمان بردم همسایه از همسایه ارث خواهد برد. این نشان میدهد که اسلام تا چه اندازه به روابط اجتماعی اهمیت داده است. اگر به مشکلات جامعه بنگریم، خواهیم دید که ریشه بسیاری از آنها به مسئله آبادانی مسجد بازمیگردد. مسجد باید مرکز آموزش دین، تربیت اخلاقی و پرورش انسانهای مؤمن باشد. معارف اسلامی باید در مسجد به گونهای آموزش داده شود که مردم تنها شنونده نباشند، بلکه آنچنان آن را فرا بگیرند که عمل به احکام الهی برایشان آسان و طبیعی شود.
وی بیان کرد: فهم دین، تنها حفظ مطالب یا کسب نمره در امتحان نیست؛ بلکه فهم واقعی آن است که انسان بتواند آموزههای دین را در زندگی خود به کار گیرد. هنگامی که وارد مسجد میشویم، باید بدانیم که به خانه خدا قدم گذاشتهایم، و زمانی که برای نماز میایستیم، باید احساس کنیم که با پروردگار خویش سخن میگوییم. اگر این حقیقت در دل انسان زنده شود، نماز برای او افتخار و مایه آرامش خواهد بود، نه کاری سنگین و دشوار. خداوند متعال میفرماید: ﴿وَإِنَّهَا لَكَبِيرَةٌ إِلَّا عَلَى الْخَاشِعِينَ﴾؛ نماز دشوار است، مگر بر کسانی که در برابر خداوند خشوع دارند. کسی که خدا را بشناسد و با او رابطهای صمیمی برقرار کند، برنامه زندگی خود را به گونهای تنظیم میکند که هیچ کاری او را از نماز و عبادت بازندارد. بنابراین، هر مشکلی را که در جامعه بررسی کنیم، در نهایت به اهمیت آبادانی واقعی مسجد میرسیم. مسجد باید محل آموزش و یادگیری دین باشد و معلمان و شاگردان هر دو در این راه مسئولیت خود را بهدرستی انجام دهند. اگر میخواهیم نسل آینده را بر اساس تعالیم اسلام تربیت کنیم، نخست باید خودمان دین را درست بیاموزیم و به آن عمل کنیم.
مولوی میراحمدی گفت: رمز موفقیت صحابه رضیاللهعنهم نیز همین بود. آنان سخنان فراوانی نمیگفتند، اما ایمان عمیق، فهم صحیح دین و عمل به قرآن و سنت را با خود به هر سرزمینی میبردند و همین سبب گسترش اسلام میشد. آنان در مکتب مسجد نبوی تربیت یافته بودند و دین را همانگونه که از رسول خدا صلیاللهعلیهوسلم آموخته بودند، به دیگران منتقل میکردند. امروز نیز اصلاح جامعه از خود ما آغاز میشود. اگر مساجد را، هم از نظر ظاهری و هم از نظر علمی و معنوی، آباد کنیم و آموزش قرآن، سنت و احکام الهی را در آنها رونق ببخشیم، بسیاری از مشکلات خانوادگی، اخلاقی و اجتماعی برطرف خواهد شد؛ اما اگر در این زمینه کوتاهی کنیم، آسیبها و ناهنجاریهای جامعه روزبهروز بیشتر خواهد شد. مدرس حوزه علمیه احمدیه تربت جام گفت: هر انسان باانصافی وقتی معارف دین را میشنود، بهخوبی احساس میکند که خود و خانوادهاش به این آموزهها نیاز دارند. چه بسیار پدرانی که با شنیدن این سخنان، آرزو میکنند فرزندانشان نیز در مجلس حضور داشتند و این مطالب را میآموختند. این خود نشان میدهد که نیاز به دین، نیازی فطری و همگانی است. پس اگر چنین است، چرا در فراگیری دین کوتاهی کنیم؟ بیایید با جدیت در مسیر شناخت معارف الهی گام برداریم و از فرصتهای آموزش قرآن و سنت بهره ببریم.
دیدگاهتان را بنویسید