به گزارش پایگاه اطلاع رسانی احناف خواف، مولوی محمود نعمایی در مراسم نماز جمعه ۱۹ تیرماه اهل سنت شهر خواف با تلاوت آیه(وَعَاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ فَإِنْ كَرِهْتُمُوهُنَّ فَعَسَى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئًا وَيَجْعَلَ اللَّهُ فِيهِ خَيْرًا كَثِيرًا) و حدیث (اممل المومنین ایمانا احسن خلقا و خیارکم خیارکم لنسائهم) پیرامون حقوق متقابل زن و شوهر و نقش رعایت حقوق خانوادگی در استحکام بنیان خانواده به ایراد سخن پرداخت.
مدرس حوزه علمیه احناف خواف در آغاز سخن بیان داشت: یکی از بزرگترین نعمتهایی که خداوند متعال به انسان عطا کرده، نعمت خانواده است. اگر خانواده اصلاح شود، جامعه نیز اصلاح خواهد شد؛ و اگر بنیان خانواده متزلزل گردد، جامعه نیز گرفتار آسیبها و مشکلات فراوان میشود. قرآن کریم نیز اساس زندگی مشترک را بر سه رکن مهم بنا نهاده است: سکون، مودّت و رحمت.
سخنران نماز جمعه خواف گفت: وقتی از حقوق زن و شوهر سخن میگوییم، مقصود این است که هر انسان، پیش از آنکه به دنبال گرفتن حق خود باشد، به حقوقی که بر عهده او نسبت به دیگران قرار گرفته توجه کند. متأسفانه امروز در جامعه، اقشار مختلف برای مطالبه حقوق خود کاملاً آمادهاند. گروهها، تشکلها و نهادهای گوناگون برای دفاع از حقوق افراد تشکیل میشوند و هر کس در پی آن است که حق خود را مطالبه کند؛ اما یک حقیقت مهم و در عین حال مغفول مانده است، و آن اینکه کمتر کسی از خود میپرسد: «من تا چه اندازه وظایفی را که بر عهدهام گذاشته شده، انجام دادهام؟» همه از ضایع شدن حق خود سخن میگویند. کارگر میگوید حق من پایمال شده است؛ سرمایهدار و کارفرما نیز خود را صاحب حقی میداند که به آن توجه نشده است. در زندگی خانوادگی نیز گاهی زن تنها به دنبال حقوق خود است و گاهی مرد تنها به فکر گرفتن حق خویش.
وی افزود: برای رسیدگی به این اختلافات، دادگاهها، شوراهای حل اختلاف، حوزههای علمیه و مراکز گوناگون وجود دارند و مردم برای مطالبه حقوق خود به آنها مراجعه میکنند؛ اما کمتر دیده میشود کسی نزد خود بیندیشد و بگوید: «آیا من وظایف و مسئولیتهایی را که نسبت به همسرم داشتهام، بهدرستی انجام دادهام یا نه؟» هدف از بیان حقوق زن و شوهر نیز همین است؛ وقتی حقوق زن بیان میشود، هر مردی باید در خود تأمل کند و ببیند آیا این حقوق را رعایت کرده است یا خیر. همچنین هنگامی که حقوق شوهر بیان میشود، هر بانویی باید به فکر فرو رود و از خود بپرسد: آیا من حقوق همسرم را آنگونه که شایسته است رعایت کردهام؟
مولوی نعمایی بیان کرد: اگر این حقوق را بهخوبی انجام دادهایم، خداوند را شکر کنیم و بر آن بیفزاییم؛ و اگر کوتاهی و کمبودی وجود داشته است، درصدد جبران آن برآییم. بنابراین، در بحث حقوق همواره باید بیش از آنکه به حقوق خود بیندیشیم، به انجام وظایف خویش توجه کنیم و از خداوند متعال بخواهیم که توفیق ادای حقوق بندگان و انجام مسئولیتها را به همه ما عنایت فرماید. همانگونه که در آیه شریفه ابتدایی بیان شد، خداوند متعال زندگی مشترک را بر سه پایه استوار ساخته است: سکون، مودّت و رحمت. خداوند متعال میفرماید: ﴿وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْوَاجًا لِتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً﴾خداوند متعال بنیان خانواده را آنچنان ارزشمند میداند که آن را از نشانههای بزرگ قدرت و عظمت خویش معرفی میکند. از جنس خود شما برایتان همسرانی آفرید؛ زن را برای مرد و مرد را برای زن.
مدرس حوزه علمیه احناف خواف ادامه داد: اما هدف از این پیوند چیست؟ آیا تنها برای تأمین نیازهای مادی، تهیه لباس، غذا و همصحبتی است؟ خیر. قرآن هدف اصلی را چنین بیان میکند: «لِتَسْكُنُوا إِلَيْهَا»؛ تا در کنار یکدیگر به آرامش برسید. آرامش حقیقی را خداوند در سایه ازدواج قرار داده است؛ البته به شرط آنکه زن و شوهر زندگی خود را بر اساس دستورات الهی و احکام شریعت بنا کنند. اگر در خانوادهای آرامش وجود ندارد، اگر خانهای که باید محل آسایش باشد، به میدان نزاع و کشمکش تبدیل شده است، باید بدانیم که در جایی از این زندگی، حقوق و وظایف الهی رعایت نشده است. یا مرد در انجام مسئولیت خود کوتاهی کرده، یا زن، و یا هر دو. خداوند متعال علاوه بر آرامش، دو نعمت دیگر نیز در زندگی مشترک قرار داده است: مودّت؛ یعنی محبت، عشق و علاقهای عمیق میان زن و شوهر، و رحمت؛ یعنی ایثار، گذشت، مهربانی و فداکاری نسبت به یکدیگر.
سخنران نماز جمعه خواف تصریح کرد: این سه اصل، یعنی سکون، مودّت و رحمت، ستونهای اصلی یک زندگی موفق و سعادتمند هستند. رحمت نیز نعمتی است که باید در زندگی مشترک آن را به دست آوریم، و این زمانی محقق میشود که مرد در اندیشه ادای حقوق همسر خود باشد و بانوی خانه نیز تمام همّ و غمّش این باشد که حقوق شوهرش را به بهترین شکل ادا کند.
وی گفت: اولین حق زن بر گردن شوهر، معاشرت نیکو و شایسته با همسر است. مرد باید در زندگی با همسر خود با نیکی، احترام و شایستگی رفتار کند. معاشرت او باید مطابق با دستورات شریعت و همچنین عرف صحیح و پسندیده جامعه باشد؛ زیرا این دستور صریح خداوند متعال است که میفرماید: ﴿وَعَاشِرُوهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ﴾ «با همسران خود به نیکی و شایستگی معاشرت کنید».
علما فرمودهاند که این آیه، اصل کلی روابط خانوادگی را بیان میکند. مقصود از «معروف» هر رفتاری است که شریعت و عرف صحیح آن را نیکو بداند؛ مانند خوشاخلاقی، احترام، نرمخویی، پرهیز از تحقیر، حفظ کرامت و شخصیت همسر و دوری از هرگونه آزار و اذیت.
مودت و رحمت ستونهای اصلی یک زندگی موفق هستند
مولوی نعمایی ادامه داد: از شگفتیهای قرآن کریم، همین واژه «معروف» است. اگر در قرآن کریم دقت کنیم، این واژه سیوهشت بار تکرار شده است و نزدیک به نیمی از این موارد، یعنی نوزده بار، به مسائل خانوادگی و حقوق زن و شوهر مربوط میشود. خداوند متعال در آیات مختلف میفرماید: ﴿وَلَهُنَّ مِثْلُ الَّذِي عَلَيْهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ﴾ و در جای دیگر میفرماید: ﴿فَإِمْسَاكٌ بِمَعْرُوفٍ﴾ و نیز میفرماید:﴿أَوْ تَسْرِيحٌ بِمَعْرُوفٍ﴾ و در آیهای دیگر آمده است: ﴿وَعَلَى الْمَوْلُودِ لَهُ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ﴾
همه این تأکیدها نشان میدهد که خداوند متعال تا چه اندازه بر نیکی، احترام و حسن معاشرت در محیط خانواده اصرار دارد.
مدرس حوزه علمیه احناف خواف خاطر نشان کرد: آقایان باید به این نکته توجه داشته باشند که در گیر و دار زندگی، مشکلات کاری و دغدغههای بیرون از خانه، نباید بر رفتار آنان با خانواده اثر منفی بگذارد. ممکن است مرد در محل کار با مشکلاتی روبهرو شود؛ در تجارت یا کشاورزی ضرر ببیند، با کسی اختلاف پیدا کند، سخن تلخی بشنود یا از رفتار دیگران ناراحت شود؛ اما هنگامی که میخواهد وارد خانه شود، باید همه آن ناراحتیها، غمها و تنشها را پشت در خانه بگذارد و با لبخند، سلام و روی خوش وارد منزل شود.
سخنران نماز جمعه خواف گفت: الگوی ما در این زمینه، حضرت رسول اکرم صلی الله علیه وسلم هستند. پیامبر اکرم صلی الله علیه و سلم در مکه مکرمه سالها در راه دعوت به اسلام با انواع آزارها و اذیتهای مشرکان روبهرو بودند. گاهی به ایشان توهین میکردند، گاهی سنگ پرتاب میکردند و گاهی انواع اذیتها را بر ایشان روا میداشتند. با این حال، وقتی وارد خانه میشدند، با سلام، لبخند و خوشرویی با خانواده برخورد میکردند. نقل شده است که تنها یک بار، رسول خدا صلی الله علیه و سلم به سبب خستگی فراوان، بدون آن نشاط همیشگی وارد منزل شدند. حضرت امالمؤمنین خدیجه کبری رضیاللهعنها متوجه این تغییر شدند و عرض کردند: «ای رسول خدا! امروز اتفاقی افتاده است؟
حضرت فرمودند: «خیر.» ایشان عرض کردند: «امروز آن لبخند همیشگی و سلام گرم شما را ندیدم، پیامبر اکرم صلی الله علیه و سلم از خانه بیرون رفتند، سپس دوباره وارد شدند، سلام کردند، با لبخند با همسرشان برخورد نمودند و از حضرت خدیجه رضیاللهعنها تشکر کردند که ایشان را متوجه این موضوع ساختهاند.
وی افزود: پیامبرصلی الله علیه و سلم الگوی زندگی ماست؛ باید رفتار خود را با همسرانمان بر پایه خوشاخلاقی، احترام و معاشرت نیکو قرار دهیم. دومین حق زن، تأمین نیازهای مادی اوست. شوهر باید در حد توان خود، نفقه، هزینههای زندگی، پوشاک، خوراک و مسکن مناسب و مستقل را برای همسرش فراهم کند. این امور از وظایف شرعی مرد است. همچنین مرد نباید در خرج کردن برای همسر و فرزندان خود بخل بورزد. رسول خدا صلی الله علیه و سلم فرمودند که حتی لقمهای که مرد با محبت در دهان همسرش میگذارد، برای او صدقه محسوب میشود و خداوند متعال به خاطر آن پاداش عطا میفرماید.
مولوی نعمایی بیان داشت: سومین حق زن، پرداخت مهریه است. مهریه، حق مسلم و شرعی زن است و مرد موظف است آن را ادا کند. البته در همین مسئله نیز گاهی افراط و تفریط دیده میشود. نخست آنکه هنگام تعیین مهریه، باید اعتدال رعایت شود. گاهی مهریههایی تعیین میشود که اگر تمام دارایی مرد و خانوادهاش نیز جمع شود، توان پرداخت آن را نخواهند داشت. چنین مهریههایی نه با روح شریعت سازگار است و نه زمینهساز یک زندگی آرام و موفق خواهد بود. از دیگر حقوق شوهر بر همسر این است که زن، آرامش و حضور خود را در کنار شوهر و خانواده حفظ کند و نسبت به این وظیفه بیتفاوت نباشد.
مدرس حوزه علمیه احناف خواف ادامه داد: خواهران محترم! یکی از حقوق شوهر آن است که زن بدون اجازه او از خانه خارج نشود؛ مگر در مواردی که شریعت استثنا کرده است. اگر قصد رفتن به خانه بستگان یا جای دیگری را دارد، شایسته است با رضایت و اجازه شوهر این کار را انجام دهد. همچنین، بدون رضایت شوهر، نباید کسی را به خانه دعوت کند. گاهی ممکن است شوهر به دلایلی راضی نباشد که شخص خاصی ـ هرچند از بستگان، دوستان یا همسایگان باشد ـ به خانه رفتوآمد داشته باشد. در چنین مواردی نیز رعایت نظر شوهر، از حقوق اوست.
سخنران نماز جمعه خواف گفت: شریعت اسلام برای حفظ استحکام خانواده، جایگاه ویژهای برای حقوق متقابل زن و شوهر قائل شده است؛ تا آنجا که در برخی عبادات مستحبی نیز زن باید حق شوهر را رعایت کند و بدون رضایت او به انجام آنها اقدام نکند، مشروط بر اینکه با احکام شرعی منافاتی نداشته باشد. از دیگر حقوق شوهر، احترام و رعایت توان مالی اوست. زن حق دارد نفقه، هزینه زندگی و نیازهای خود را مطالبه کند؛ اما باید شرایط و توان مالی همسرش را نیز در نظر بگیرد و تنها از روی چشم و همچشمی با دیگران، درخواستهایی فراتر از توان او نداشته باشد. خواستههای زندگی باید متناسب با توانایی شوهر باشد. همچنین زن نباید همسر خود را در برابر دیگران تحقیر کند یا سخنی بگوید که موجب شرمندگی و شکسته شدن شخصیت او شود. وی گفت: از سوی دیگر، شایسته نیست زن در حضور شوهر، از خانواده، پدر و مادر، خواهر و برادر یا بستگان او بدگویی و غیبت کند؛ زیرا این کار به طور طبیعی موجب ناراحتی شوهر میشود و با دستور اسلام مبنی بر حسن معاشرت سازگار نیست.
مولوی نعمایی تصریح کرد: نکته مهم دیگر، شیوه برخورد با اختلافات خانوادگی است. اختلاف میان زن و شوهر، تا اندازهای طبیعی است. همانگونه که میان برادران، خواهران یا همکاران اختلاف پیش میآید، میان زن و شوهری که از دو خانواده متفاوت کنار یکدیگر زندگی میکنند نیز ممکن است اختلاف نظر به وجود آید. مهم آن است که اختلاف را مدیریت کنیم، نه اینکه آن را بزرگتر سازیم. یکی از آسیبهای زندگی مشترک این است که هر اختلاف کوچکی فوراً به پدر، مادر، خواهر، برادر یا دوستان منتقل شود. گاهی زن و شوهر خودشان میتوانند مشکل را حل کنند؛ اما با دخالت دیگران، اختلافی کوچک به بحرانی بزرگ تبدیل میشود. پدر و مادر جایگاه بسیار والایی دارند، اما قرار نیست همه اسرار زندگی مشترک نزد آنان بازگو شود. گاهی والدین از روی دلسوزی و احساسات وارد ماجرا میشوند و سخنی میگویند که ناخواسته بر شدت اختلاف میافزاید.
مدرس حوزه علمیه احناف خواف ادامه داد: ممکن است برادر زن با داماد تندی کند یا خانواده شوهر نسبت به عروس واکنشی نشان دهند. در نتیجه، زن و شوهر بعداً آماده آشتی و ادامه زندگی هستند، اما اطرافیان اجازه نمیدهند کدورتها از بین برود. بنابراین، زن و شوهر باید تا حد امکان اختلافات خود را در محیط خانه و با گفتوگو و تفاهم حل کنند و مسائل خصوصی زندگی را به بیرون منتقل نسازند و اگر روزی ناچار شدند موضوع را با خانوادهها در میان بگذارند، وظیفه پدر و مادر بسیار سنگین است. آنان نباید تنها از فرزند خود جانبداری کنند؛ بلکه باید با عدالت و خیرخواهی رفتار نمایند. اگر دخترشان از شوهرش شکایت کرد، او را به صبر، گذشت و حفظ زندگی مشترک تشویق کنند و اگر پسرشان از همسرش گلایه داشت، او را به رعایت حقوق همسر و خوشرفتاری سفارش نمایند. چنین برخوردی، بنیان خانواده را مستحکمتر خواهد کرد.
سخنران نماز جمعه خواف گفت: در پایان، به یکی از آسیبهای مهم خانواده اشاره میکنم. متأسفانه گاهی برخی افراد، از روی حسادت، کینه یا دشمنی، برای ایجاد اختلاف میان زن و شوهر، به سراغ افراد سودجو، ساحران و مدعیان جادو میروند. بحث سحر و جادو، بحثی مفصل است. در این باره دو افراط و تفریط وجود دارد: عدهای اصل سحر را به طور کلی انکار میکنند و عدهای دیگر هر مشکلی را به سحر و جادو نسبت میدهند؛ به گونهای که اگر بیماری، اختلاف یا مشکلی پیش آمد، فوراً میگویند: «حتماً جادو شدهایم». هیچیک از این دو نگاه، درست نیست. نه میتوان هر حادثهای را به سحر نسبت داد و نه میتوان اصل سحر را ـ با توجه به آنچه در قرآن کریم آمده است ـ انکار کرد. قرآن کریم درباره جادوگران میفرماید: ﴿فَيُفَرِّقُونَ بِهِ بَيْنَ الْمَرْءِ وَزَوْجِهِ﴾
یعنی از جمله آثار سحر آن است که میان زن و شوهر جدایی و اختلاف ایجاد میکنند. در عین حال، باید بدانیم که سحر و جادو از گناهان بسیار بزرگ است و آموختن، انجام دادن یا مراجعه به جادوگران، ایمان انسان را در معرض خطر قرار میدهد.
وی افزود: برای حفظ خود از هرگونه شر و آسیب، باید رابطه خود را با خداوند تقویت کنیم؛ نماز را با حضور قلب اقامه نماییم، از گناهان دوری کنیم، تلاوت قرآن کریم ـ بهویژه سوره بقره ـ را در خانه زنده نگه داریم و به اذکار و دعاهای مأثور پایبند باشیم. هر کس به خداوند پناه ببرد و دستورات او را رعایت کند، خداوند بهترین حافظ و نگهبان او خواهد بود.
دیدگاهتان را بنویسید