به گزارش پایگاه اطلاعرسانی احناف خواف، مولوی خیرالله نیکخوی، در مراسم نماز جمعه ۱۶ مرداد ماه ۱۴۰۵ اهل سنت شهر خواف، پیرامون همدلی و مسئولیت اجتماعی مسلمانان در شرایط دشوار اقتصادی و مطالبهگری از مسئولان برای کاهش مشکلات مردم به ایراد سخن پرداخت.
مدرس حوزه علمیه احناف خواف در آغاز سخن بیان داشت: آیه ﴿لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِينَ رَءُوفٌ رَحِيمٌ﴾، از زیباترین آیاتی است که خداوند متعال در معرفی شخصیت والای پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوسلم بیان فرموده است. پروردگار میفرماید: «بیگمان پیامبری از میان خودتان به سوی شما آمد؛ رنج و سختی شما بر او دشوار است، بر هدایت و سعادت شما حریص است و نسبت به مؤمنان بسیار مهربان و دلسوز است.» پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوسلم آنچنان امت خود را دوست داشت که هر سختی و مشکلی که به مسلمانان میرسید، دل مبارکش را به درد میآورد. هدایت، آسایش و سعادت امت، بزرگترین دغدغه ایشان بود و با مؤمنان نهایت رأفت و رحمت را داشت.
سخنران نماز جمعه خواف گفت: این صفات، تنها ویژگی رسول خدا صلیاللهعلیهوسلم نیست؛ بلکه الگویی برای همه مسلمانان است. مسلمان باید خیرخواه، دلسوز و غمخوار برادر مسلمان خود باشد و خوشبختی دیگران را بخواهد. اینها از مکارم اخلاق و از برترین صفاتی است که خداوند متعال پیامبرش را به سبب آنها ستوده است. در حدیثی که تلاوت شد، رسول خدا صلیاللهعلیهوسلم جامعه اسلامی را به ساختمانی استوار تشبیه میکنند و میفرمایند: مؤمن نسبت به مؤمن، همچون اجزای یک ساختمان است که هر بخش، بخش دیگر را استحکام میبخشد. همانگونه که آجر، ملات و سایر مصالح، در کنار هم ساختمانی محکم میسازند، مسلمانان نیز باید پشتیبان، یاور و تقویتکننده یکدیگر باشند.
وی افزود: در حدیث دیگری، حضرت نعمان بن بشیر رضیاللهعنه روایت میکند که رسول خدا صلیاللهعلیهوسلم فرمودند: «مثل مؤمنان در دوستی، مهربانی و دلسوزی نسبت به یکدیگر، مانند یک پیکر واحد است؛ هرگاه عضوی از آن به درد آید، سایر اعضای بدن با بیخوابی و تب با او همدردی میکنند». امروز شرایط کشور بر هیچکس پوشیده نیست. چندین ماه است که سایه جنگ، تحریم، مشکلات اقتصادی و تورم بر زندگی مردم سنگینی میکند. بسیاری از خانوادهها با دشواریهای معیشتی دستوپنجه نرم میکنند و چهبسا این وضعیت مدتی دیگر نیز ادامه یابد، در چنین شرایطی، وظیفه ما به عنوان مسلمان این است که یکدیگر را بهتر درک کنیم، درد هم را بفهمیم و با همدلی و همکاری، اجازه ندهیم بار این مشکلات بر دوش قشر ضعیف جامعه سنگینی کند.
مولوی نیکخوی بیان داشت: جامعه ما افراد آسیبپذیر فراوانی دارد؛ معلولانی که توان کار ندارند، زنان سرپرست خانوار، کارگران روزمزد، سالمندان، خانوادههای کمدرآمد و کسانی که حتی از تأمین نیازهای اولیه زندگی نیز ناتوان شدهاند. این عزیزان بیش از هر زمان دیگری نیازمند حمایت، همدردی و دستگیری هستند. کسانی که خداوند به آنان وسعت مالی داده است، باید بیش از گذشته به فکر این اقشار باشند. شاید برای یک کاسب، کاهش مشتری، بزرگترین مشکل باشد؛ اما سرمایه و کالای او همچنان باقی است. در مقابل، خانوادههایی هستند که حتی برای تهیه نان، روغن و سایر مایحتاج ضروری با مشکل جدی روبهرو هستند؛ بنابراین، همه ما باید شرایط جامعه را درک کنیم و در حد توان، باری از دوش یکدیگر برداریم.
سودجویی از گرفتاری مردم با اخلاق اسلامی سازگار نیست
مدرس حوزه علمیه احناف خواف تصریح کرد: گاهی خداوند مالی به انسان داده است؛ در این صورت، اگر از کنار فروشندهای کمدرآمد عبور میکنیم که برای تأمین معاش خود، اندک کالایی کنار خیابان عرضه کرده است، شایسته نیست بر سر پنج یا ده هزار تومان با او چانه بزنیم. بلکه اگر توان داریم، با بزرگواری از او خرید کنیم تا کمکحالی برای زندگیاش باشیم، از سوی دیگر، فروشنده نیز اگر مشتری نیازمند و مستمندی را دید، چه زیباست که به سود کمتر قناعت کند یا تخفیفی برای او در نظر بگیرد. گاهی گذشتن از اندکی سود، نزد خداوند پاداشی بسیار بزرگتر از آن سود مادی خواهد داشت. خداوند متعال در داستان حضرت شعیب علیهالسلام میفرماید: ﴿بَقِيَّتُ اللَّهِ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ﴾ آن سود حلال و همراه با برکت که خداوند برای شما باقی میگذارد، اگر اهل ایمان باشید، برایتان بهتر و ارزشمندتر است.
سخنران نماز جمعه خواف خاطر نشان کرد: بار دیگر به همان حدیث شریف بازمیگردیم که پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوسلم فرمودند: مسلمان نسبت به مسلمان همچون بنایی استوار است که هر بخش آن، بخش دیگر را استحکام میبخشد. اگر این روحیه در جامعه زنده باشد، هیچ مشکلی توان از هم پاشیدن جامعه اسلامی را نخواهد داشت. یکی از آسیبهای بزرگی که در شرایط سخت اقتصادی باید از آن پرهیز شود، احتکار است. اگر کسی کالایی را بیش از نیاز خود برای تجارت تهیه کرده است، نباید آن را به امید گرانتر شدن از دسترس مردم خارج کند و نیاز جامعه را وسیله سودجویی قرار دهد. چنین رفتاری نه با اخلاق اسلامی سازگار است و نه مورد رضایت پروردگار. حضرت عمر فاروق رضیاللهعنه از رسول خدا صلیاللهعلیهوسلم روایت میکند که فرمودند: کسی که کالا را برای رفع نیاز مردم وارد بازار میکند، مورد برکت و روزی الهی قرار میگیرد؛ اما کسی که برای گرانفروشی احتکار میکند، گرفتار لعنت خداوند خواهد شد. پس تاجر مسلمان باید بداند که برکت در انصاف، صداقت و خدمت به مردم است، نه در سوءاستفاده از گرفتاری آنان.
وی ادامه داد: از دیگر سفارشهای مهم اسلام در چنین شرایطی، مهلت دادن به بدهکاران و آسان گرفتن بر افراد تنگدست است. چه بسیار افرادی که به سبب مشکلات اقتصادی توان پرداخت بدهی خود را در موعد مقرر ندارند. اگر طلبکار توانایی دارد، شایسته است به آنان مهلت بدهد و یا بخشی از بدهی را ببخشد؛ زیرا این کار نزد خداوند متعال پاداشی بسیار بزرگ دارد. رسول خدا صلیاللهعلیهوسلم فرمودند: هر کس به بدهکار تنگدست مهلت دهد یا بخشی از بدهی او را ببخشد، خداوند در روز قیامت، در روزی که هیچ سایهای جز سایه عرش الهی نیست، او را در سایه رحمت خود جای خواهد داد.
مولوی نیکخوی گفت: مسئله مهم دیگر، انفاق و دستگیری از نیازمندان است. شاید برای یک تاجر یا فروشنده، گذشتن از بخشی از سود یا بخشیدن مالی به دیگران دشوار باشد؛ اما کسی که به خدا و روز قیامت ایمان دارد، میداند آنچه در راه خدا میبخشد، هرگز از بین نمیرود؛ بلکه نزد پروردگار ذخیره میشود. زکات، صدقه و انفاق، تنها وظیفه ثروتمندان نیست، هر کس به اندازه توان خود میتواند در این راه قدم بردارد.
در روایتی آمده است که شخصی خدمت رسول خدا صلیاللهعلیهوسلم رسید و گفت: ده شتر داشتم و یکی را در راه خدا صدقه دادم. دیگری گفت: ده دینار داشتم و یک دینار صدقه دادم. شخص سومی گفت: تنها یک درهم داشتم و یکدهم آن را صدقه کردم. رسول خدا صلیاللهعلیهوسلم فرمودند: پاداش همه شما یکسان است؛ زیرا هر کدام به اندازه توان و دارایی خود در راه خدا انفاق کردهاید. پس ارزش انفاق، تنها به مقدار آن نیست؛ بلکه به اخلاص و میزان ایثار انسان بستگی دارد، از سوی دیگر، پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوسلم ما را به رسیدگی بیشتر به خویشاوندان نیازمند سفارش فرمودهاند.
مدرس حوزه علمیه احناف خواف بیان داشت: حضرت نعمان بن بشیر رضیاللهعنه روایت میکند که رسول خدا صلیاللهعلیهوسلم فرمودند: صدقه بر نیازمند، یک ثواب دارد؛ اما صدقه بر خویشاوند نیازمند، دو پاداش دارد: هم ثواب صدقه و هم ثواب صله رحم؛ بنابراین، پیش از آنکه به سراغ دیگران برویم، خوب است در میان بستگان و خویشاوندان خود جستوجو کنیم؛ شاید خانوادهای آبرومند در میان آنان باشد که از شدت حیا، نیاز خود را اظهار نمیکند، اما سخت به کمک ما نیازمند است.
سخنران نماز جمعه خواف ادامه داد: در روایات آمده است که هر روز، دو فرشته از سوی خداوند متعال بر زمین نازل میشوند و برای بندگان دعا میکنند. یکی از آن دو فرشته میگوید: بارالها! به کسی که در راه تو انفاق میکند، جایگزین و برکت عطا فرما و فرشته دیگر میگوید: بارالها! مال کسی را که از انفاق و کمک به نیازمندان خودداری میکند، نابود و بیبرکت گردان. پس مؤمن واقعی هرگز از انفاق نمیترسد؛ زیرا یقین دارد آنچه در راه خدا میبخشد، در حقیقت از بین نرفته، بلکه نزد پروردگارش ذخیره شده است.
مسئولیت در اسلام امانت الهی و خدمتی به بندگان خداست
وی خاطر نشان کرد: موضوع مهم دیگری که امروز جامعه ما بیش از هر زمان به آن نیاز دارد، کارگشایی و خدمت به مردم است. هر کس در هر جایگاهی که قرار دارد، میتواند گرهی از کار دیگران باز کند. اگر کاسب است، با انصاف معامله کند، اگر پزشک است، با دلسوزی بیماران را درمان کند، اگر معلم است، با اخلاص فرزندان این جامعه را تربیت کند، اگر کارمند یا مدیر است، وقت مردم را هدر ندهد و با خوشرویی و احترام، کار اربابرجوع را انجام دهد. امروز مردم بیش از هر چیز، نیازمند تکریم، احترام و سرعت در انجام کارهایشان هستند.
مولوی نیکخوی تصریح کرد: متأسفانه گاهی دیده میشود که مردم برای انجام یک کار ساده، بارها میان ادارات مختلف رفتوآمد میکنند، هزینه میپردازند، ساعتها در صف میمانند و با وجود همه این سختیها، باز هم کارشان به نتیجه نمیرسد. اگر هدف از راهاندازی سامانههای الکترونیکی، کاهش مراجعات حضوری و آسان شدن امور مردم است، نباید مردم هم مجبور باشند کار خود را در سامانه انجام دهند و هم بارها به صورت حضوری مراجعه کنند، این شیوه، نه تنها خدمت نیست، بلکه موجب اتلاف وقت، افزایش هزینهها و خستگی مردم میشود.
وی ادامه داد: اسلام از ما خواسته است که خدمتگزار مردم باشیم، نه اینکه بر مشکلات آنان بیفزاییم. مسئولیت، امانتی الهی است و هر مدیری، هر کارمندی و هر مسئولی باید بداند که روزی در پیشگاه خداوند متعال درباره حق مردم مورد سؤال قرار خواهد گرفت؛ بنابراین، شایسته است مدیران محترم بر عملکرد مجموعههای خود نظارت بیشتری داشته باشند، با کارکنان خود درباره تکریم اربابرجوع سخن بگویند و اجازه ندهند بینظمی، تبعیض، پارتیبازی و تأخیرهای بیدلیل، موجب تضییع حقوق مردم شود.
مدرس حوزه علمیه احناف خواف گفت: اگر هر یک از ما تنها وظیفه قانونی خود را به بهترین شکل انجام دهیم و اندکی هم ایثار، دلسوزی و خوشرفتاری را به آن بیفزاییم، بسیاری از مشکلات مردم برطرف خواهد شد و رضایت الهی نیز نصیب ما خواهد گردید.
سخنران نماز جمعه خواف خاطر نشان کرد: یکی دیگر از وظایف مهم مسئولان در جامعه اسلامی، رعایت حال مردم و کاستن از مشکلات آنان است. مردم امروز با دشواریهای اقتصادی، گرانی و فشارهای معیشتی دستوپنجه نرم میکنند و بیش از هر زمان دیگری نیازمند همدلی، دلسوزی و حمایت مسئولان هستند.
مسئولیت در اسلام، وسیله برتریجویی نیست؛ بلکه امانتی الهی و خدمتی به بندگان خداست. هر مسئولی باید تلاش کند بخشی از بار مشکلات مردم را بردارد، نه اینکه بر آن بیفزاید. نمونهای که این روزها گلایه بسیاری از مردم را به دنبال داشته، موضوع فاضلاب شهری است. سالها پیش گفته شد که اجرای این طرح، به منظور استفاده از پساب برای صنایع و معادن و نیز حفظ منابع آب کشاورزی انجام میشود. مردم نیز با وجود همه سختیها همراهی کردند و این طرح را پذیرفتند اما امروز، علاوه بر مشکلات ناشی از اجرای این پروژه، قبوض سنگین فاضلاب نیز فشار مضاعفی بر خانوادهها وارد کرده است. از سوی دیگر، آسیب به معابر، مشکلات ناشی از حفاریها، کاهش سطح آبهای زیرزمینی و سایر پیامدهای این طرح نیز بر نگرانیهای مردم افزوده است. انتظار مردم این است که مسئولان محترم این موضوع را با جدیت بررسی کنند و با توجه به ظرفیتهای اقتصادی موجود، بهویژه ظرفیت صنایع و معادن منطقه، راهکاری بیابند تا این هزینهها از دوش مردم برداشته شود و فشار کمتری بر خانوادهها وارد گردد.
وی افزود: موضوع دیگری که نیازمند بازنگری است، هزینههای مربوط به مسکن ملی است. هدف از اجرای این طرح، کمک به خانهدار شدن جوانان و حمایت از تشکیل خانواده بود؛ اما امروز بسیاری از متقاضیان از هزینههای متعدد، طولانی شدن مراحل اداری و مبالغ سنگین مربوط به خدمات مختلف، گلایه دارند. جوانی که در آغاز زندگی قرار دارد، با هزاران امید وارد این طرح میشود؛ اما وقتی با هزینههای سنگین، مراجعات مکرر و روندهای طولانی اداری روبهرو میشود، طبیعی است که دچار نگرانی و ناامیدی گردد. امیدواریم مسئولان محترم در این زمینه نیز بازنگری کنند و تا حد امکان، با کاهش هزینهها و تسهیل امور، زمینه آرامش و دلگرمی جوانان را فراهم سازند.
دیدگاهتان را بنویسید