ابن بناء؛ عالم‌ علوم‌ قرآنی‌، محدث‌، فقیه‌ و استاد در انواع‌ علوم

  • معرفی:
    اِبْن‌ِ بَنّا، ابوعلی‌ حسن‌ بن‌ احمد بن‌ عبدالله‌ بن‌ بناء بغدادی‌ حنبلی‌، عالم‌ علوم‌ قرآنی‌، محدث‌، فقیه‌ و استاد در انواع‌ علوم‌ کسی است که در بغداد متولد شد و در همان جا رشد نمود.

با اینکه ابن بنا حنبلی‌مذهب بود، ولی در فقه‌ گرایش‌ وی‌ به‌ امام شافعی آشکار است‌. ابن‌ رجب‌ در مجموعه‌های‌ او، معتقدات‌ مشترک‌ میان‌ دو مذهب‌ شافعی‌ و حنبلی ‌ را دیده‌ و قصد ابن‌ بنا از گردآوری‌ آنها را تألیف‌ قلوب‌ و توحید کلمه‌ دانسته‌ است‌. ابن‌ بنا در مسائل‌ معین‌ فقهی‌ با دیگر فقیهان‌ حنبلی‌ اختلاف‌ نظر داشته است.
کار و تحقیقات‌ ابن‌ بنا در علوم مختلفی از جمله: علوم‌ قرآنی، حدیث، فقه، کلام، تاریخ‌، زندگی‌نامه‌، خطابه، لغت، علوم‌ تربیت و تعبیر رؤیا بود.
  • اساتید:
    استادان‌ ابن‌ بنا در زمره استادان‌ خطیب‌ بغدادی‌ مورخ‌ مشهور بوده‌اند و او شرح‌ حال‌ هر یک‌ را در اثر خویش‌ آورده‌ است‌ که برخی از استادانش عبارتند از:
    ۱. ابن‌ بنا قرائات‌ هفتگانه‌ را نزد ابوالحسن‌ حمامی‌ فرا گرفت.
    ۲. او فقه ‌را نزد قاضی‌ ابویعلی‌ بن‌ فراء حنبلی و ابوالفضل‌ تمیمی‌ و ... آموخت.
    ۳. حدیث را از ابوالفتح‌ بن‌ ابی‌ الفوارس‌، ابوالحسین‌ بن‌ بشران و برادر جوان‌ترش‌ ابوالقاسم‌ بن‌ بشران، هلال‌ حفار، ا بن‌ رزقویه، ابوعلی‌ بن‌ شهاب‌ عکبری، تمیمی و ... شنید.
     
  • تدریس:
    ابن‌ بنا در حیات‌ استادش‌ قاضی‌ ابویعلی، در شرق‌ بغداد شروع به‌ تدریس نمود و بعد از مدتی دو حلقه وعظ، فتوا و قرائت حدیث ‌ داشت‌: یکی‌ در جامع‌ قصر و دیگری‌ در جامع‌ منصور.
    وی‌ همچنین‌ در مسجدی‌ که‌ ابن‌ جرده‌ ساخته‌ و به‌ نام‌ او معروف‌ بود تدریس‌ می‌کرد و معلم اولاد ابن‌ جرده‌ بود.
  • فرزندان:
    از ابن‌ بنا ۳ فرزند می‌شناسیم‌ که‌ در شمار شاگردان‌ او نیز بوده‌اند:
    ۱- ابونصر محمد که‌ پس‌ از پدر در حلقه‌های‌ درس‌ او به‌ تدریس‌ پرداخت‌.
    ۲- ابوغالب‌ احمد که‌ ابن‌ جوزی ‌از او حدیث‌ شنیده‌ است‌.
    ۳- ابوعبدالله‌یحیی‌ که‌ ابن‌ عساکر و ابن‌ جوزی‌ از او حدیث‌ شنیده‌اند.
  • شاگردان:
    شاگردان‌ او در قرائت‌ عبارتند از:
    ۱. ابوعبدالله‌ بارع.
    ۲. ابوالعز قلانسی.
    ۳. ابوبکر مزرفی.
    ۴. حافظ حمیدی.
    همچنین علاوه بر فرزندان‌ خودش، ابوالحسین‌ بن‌ ابی‌ یعلی‌ فراء، ابوبکر ابن‌ عبدالباقی، ابن‌ الحصین‌، ابوالقاسم‌ بن‌ سمرقندی و ... از وی‌ روایت‌ حدیث‌ کرده‌اند.
  • آثار:
    شمار تألیفات‌ ابن‌ بنا را ۱۵۰ و ۵۰۰ گفته‌اند، اما عدد اخیر شاید نتیجه سهو در خواندن‌ یا نوشتن‌ «خمسین‌ و مائة» بوده‌ باشد.
    ابن‌ بنا در زمینه‌های‌ تاریخ‌، شرح‌ حال‌، فقه، حدیث، کلام، اخلاق، تربیت، لغت و تعبیر رؤیا صاحب‌ آثار بوده‌ است‌.
    ابن‌ رجب ‌و دیگران‌ نام‌های‌ تألیفات‌ ابن‌ بنا را ذکر کرده‌اند، ولی‌ در حال حاضر فقط از وجود ۳ اثر ابن‌ بنا آگاهی وجود دارد که‌ هر سه اثر در کتابخانه ظاهریه دمشق‌ نگهداری‌ می‌شوند و نسخه چاپی‌ یکی‌ از آن‌ها نیز در دست‌ است. آن سه اثر عبارتند از:
    ۱- یادداشتهای‌ روزانه ابن‌ بنا به‌ خط خودش‌ که‌ گویا جزئی‌ از کتاب‌ تاریخ‌ اوست‌. این‌ یادداشتها رخدادهای‌ اول‌ شوال‌ ۴۶۰ق‌/۳ اوت‌ ۱۰۶۸م‌ تا ۱۴ ذیقعده‌ ۴۶۱ق‌/۴ سپتامبر ۱۰۶۹م‌ را در بردارد.
    این‌ اثر برای‌ تاریخ‌ سده ۵ق‌/۱۱م‌ بغداد دارای‌ اهمیت‌ بسیار است‌.
    این‌ یادداشت‌ها به‌ کوشش‌ جرج‌ مقدسی‌ با مقدمه مبسوط و ترجمه انگلیسی‌ در «مجله مدرسه مطالعات‌ شرقی‌ و افریقایی» لندن‌ چاپ‌ شده‌ است‌.
    ۲- رسالة فی‌ السکوت‌، جزو مجموعه شماره‌ ۷ (از برگ‌ ۷۸ تا ۸۳).
    ۳- قضل‌ التهلیل‌ و ثوابه‌ الجزیل ‌، جزو مجموعه شماره ۴ در ۹۴ برگ‌ (از برگ‌ ۱۹۶ تا ۲۰۳).
  • وفات:
     ابن‌ بنا در ۷۵ سالگی‌ در تاریخ پنجم رجب سال ۴۷۰ ه‌ق درگذشت‌ و در هر دو مدرسه‌ای‌ که‌ تدریس کرده‌ بود، به‌ امامت ابومحمد تمیمی‌ طبیب‌ حنبلی بر جنازه او نماز گزارده شد و در گورستان‌ باب‌ حرب‌ در مقبره امام‌ احمد بن‌ حنبل  به‌ خاک ‌سپرده‌ شد.
  • ✍️ محمد مکفی رودی

    این مورد را ارزیابی کنید
    (0 رای‌ها)

    نظر خود را با ما در میان بگذارید

    پر کردن موارد ستاره‌دار، الزامی است.

     كليه حقوق براي پايگاه اطلاع‌رساني حوزه علميه احناف خواف محفوظ است © 2017 میلادي - 1396 هجری شمسی

    © 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper